Η νησιωτικότητα στον νέο κώδικα αυτοδιοίκησης
Γράφει ο
Θεόδωρος Γαλιατσάτος
Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων 2014-2019
νυν επικεφαλής ελάσσονος αντιπολίτευσης
Μια από τις πιο εκτεταμένες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών: ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης. Μια μεταρρύθμιση που φιλοδοξεί να βάλει τάξη σε ένα κατακερματισμένο πλαίσιο, να εκσυγχρονίσει διαδικασίες και να ενισχύσει τη λειτουργικότητα των ΟΤΑ.
Ωστόσο, για εμάς που υπηρετούμε νησιωτικές περιοχές, η συζήτηση αυτή δεν είναι απλώς θεσμική. Είναι υπαρξιακή. Γιατί η νησιωτικότητα δεν είναι μια “ιδιαιτερότητα”. Είναι μια συστημική συνθήκη που επηρεάζει την οικονομία, τις υποδομές, την καθημερινότητα, την ανθεκτικότητα και τελικά την ίδια τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.
Ο νέος Κώδικας αναγνωρίζει τη νησιωτικότητα. Αυτό είναι θετικό. Όμως η αναγνώριση δεν αρκεί. Χρειαζόμαστε δεσμευτικές προβλέψεις, όχι απλές αναφορές.
Η νησιωτικότητα πρέπει να ενσωματωθεί:
- στη χρηματοδότηση,
- στη στελέχωση,
- στις αρμοδιότητες,
- στα εργαλεία ανάπτυξης,
- στους μηχανισμούς εποπτείας.
Χωρίς αυτά, η νησιωτικότητα παραμένει μια ωραία λέξη, αλλά όχι μια πραγματική πολιτική.
Οι δήμοι και οι περιφέρειες των νησιών λειτουργούν με:
- υποστελεχωμένες τεχνικές υπηρεσίες,
- ελλείψεις σε οικονομικά στελέχη,
- δυσκολία προσέλκυσης προσωπικού,
- αυξημένες ανάγκες λόγω τουριστικής πίεσης,
- αυξημένο κόστος υπηρεσιών λόγω γεωγραφικής απομόνωσης.
Ο νέος Κώδικας δεν δίνει λύση σε αυτά. Αντίθετα, σε ορισμένα σημεία, αυξάνει τις υποχρεώσεις χωρίς να εξασφαλίζει τους πόρους.
Η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να λειτουργήσει “με το φιλότιμο”. Χρειάζεται δομές, ανθρώπους και χρηματοδότηση.
Η εποπτεία είναι απαραίτητη. Αλλά η υπερσυγκέντρωση ελέγχων και εγκρίσεων μπορεί να περιορίσει την αυτοτέλεια των ΟΤΑ — και αυτό πλήττει δυσανάλογα τα νησιά. Αντί της καθιέρωσης του ελεγκτή νομιμότητας επιβάλλει την Αποκεντρωμένη διοίκηση που είναι κυβερνητική υπηρεσία.
Γιατί στα νησιά, η ευελιξία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση επιβίωσης.
Ζητούμε ένα σύστημα εποπτείας που:
- διασφαλίζει τη νομιμότητα,
- αλλά δεν εμποδίζει την ταχύτητα,
- δεν μπλοκάρει κρίσιμες αποφάσεις,
- δεν μετατρέπει την Αυτοδιοίκηση σε “γραφείο αιτήσεων”.
Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων έχει χαρακτηριστικά που δεν συναντώνται αλλού:
- Σεισμικότητα: απαιτεί ειδικό πλαίσιο πολιτικής προστασίας και τεχνικών προδιαγραφών.
- Τουριστική πίεση: απαιτεί ειδικούς πόρους για υποδομές, απορρίμματα, ύδρευση, αποχέτευση.
- Πολλά μικρά νησιά: απαιτούν ενισχυμένη διαδημοτική συνεργασία και κοινές υπηρεσίες.
- Ευαίσθητα οικοσυστήματα: απαιτούν ειδικούς μηχανισμούς περιβαλλοντικής διαχείρισης.
Ο νέος Κώδικας δεν δίνει ακόμη αυτά τα εργαλεία. Και αυτό πρέπει να αλλάξει.
Η Αυτοδιοίκηση στα νησιά δεν λειτουργεί σε “κανονικές συνθήκες”. Λειτουργεί σε συνθήκες:
- εποχικής πληθυσμιακής έκρηξης,
- αυξημένου κόστους υπηρεσιών,
- δυσκολίας πρόσβασης,
- περιορισμένων ανθρώπινων πόρων,
- αυξημένων περιβαλλοντικών κινδύνων.
Αν ο Κώδικας δεν λάβει υπόψη αυτή την πραγματικότητα, τότε δεν θα είναι εργαλείο ανάπτυξης. Θα είναι ένα ακόμη θεσμικό πλαίσιο που θα χρειάζεται συνεχείς εξαιρέσεις για να λειτουργήσει.
το άρθρο δημοσιεύτηκε 5/5/2026
στο epolitical.gr
